Σάκης Αρναούτογλου: Το Ελ Νινιο δυναμώνει πολύ. Τι μπορεί να σημαίνει για τον χειμώνα 2026–2027 στην Ελλάδα
Τα τελευταία στοιχεία από τον Ειρηνικό έχουν πλέον αρκετό βάρος ώστε να κοιτάξουμε πιο σοβαρά προς τον επόμενο χειμώνα. Όχι για να βγάλουμε από τον Αύγουστο μια πρόγνωση χειμώνα για την Ελλάδα, κάτι τέτοιο θα ήταν πρόωρο για να μη πω ανόητο, αλλά γιατί ένας από τους σημαντικότερους παράγοντες που επηρεάζουν την παγκόσμια ατμοσφαιρική κυκλοφορία εξελίσσεται με ιδιαίτερη ένταση.
Στις 13 Αυγούστου 2026 η NOAA, η αμερικανική υπηρεσία που παρακολουθεί την ατμόσφαιρα και τους ωκεανούς, έδωσε πάνω από 90% πιθανότητα το Eλ Νινιο να φτάσει σε πολύ ισχυρή ένταση μέσα στο φθινόπωρο και τον χειμώνα 2026–2027. Για το τρίμηνο Οκτωβρίου, Νοεμβρίου και Δεκεμβρίου δίνει μάλιστα 69% πιθανότητα να φτάσει σε επίπεδο που θα ξεπερνούσε σε ένταση τα προηγούμενα επεισόδια Ελ Νίνιο που καταγράφονται από το 1950.
Και δεν πρόκειται μόνο για μια πρόβλεψη των μοντέλων. Στην ενημέρωση της 24ης Αυγούστου 2026, η θερμοκρασιακή απόκλιση στην περιοχή Νινιο 3.4 είχε (βλεπε χάρτη) ήδη φτάσει τους +1,8 βαθμούς Κελσίου. Η Νινιο 3.4 είναι μια μεγάλη περιοχή του τροπικού Ειρηνικού κοντά στον Ισημερινό, την οποία οι επιστήμονες χρησιμοποιούν σαν ένα είδος “θερμομέτρου” για την εξέλιξη του Eλ Νινιο. Ανατολικότερα οι αποκλίσεις ήταν ακόμη μεγαλύτερες.
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι γνωρίζουμε ήδη τι καιρό θα κάνει τον Ιανουάριο στη Θεσσαλονίκη, στην Αθήνα ή στη Φλώρινα.
Εδώ είναι ίσως το πιο σημαντικό σημείο της συζήτησης. Το Ελ Νινιο είναι μια ασυνήθιστα μεγάλη θέρμανση των νερών σε μια τεράστια περιοχή του τροπικού Ειρηνικού. Όταν αυτή η θέρμανση γίνεται ισχυρή, επηρεάζει την ατμόσφαιρα πάνω από τον ωκεανό και από εκεί μπορεί να αλλάξει τη συμπεριφορά μεγάλων ατμοσφαιρικών ρευμάτων σε πολύ μακρινές περιοχές του πλανήτη.
Στη Βόρεια Αμερική η επίδραση αυτή είναι συνήθως πιο καθαρή. Στην Ευρώπη όμως τα πράγματα είναι πολύ πιο σύνθετα. Μέχρι να φτάσει το ‘σήμα” του Ελ Νινιο σε εμάς, παρεμβαλλονται ο Ατλαντικός, οι μεγάλης κλίμακας αντικυκλώνες και τα βαρομετρικά χαμηλά, η κατασταση πάνω από την Αρκτική και αρκετοί ακόμη παράγοντες.
Γι’ αυτό χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή όταν βλέπουμε εποχικούς χάρτες με ολόκληρη σχεδόν την Ευρώπη βαμμένη κόκκινη. Τα εποχικά προγνωστικά μοντέλα δεν μας λένε τι καιρό θα κάνει μια συγκεκριμένη ημέρα. Προσπαθούν να εκτιμήσουν αν, σε έναν μεγάλο χρονικό μέσο όρο, οι θερμοκρασίες ή οι βροχές έχουν περισσότερες πιθανότητες να βρεθούν πάνω ή κάτω από τα συνηθισμένα επίπεδα.
Το Copernicus, το ευρωπαϊκό πρόγραμμα παρακολούθησης της Γης και του κλίματος, το λέει αρκετά καθαρά. Στην Ευρώπη η αβεβαιότητα των εποχικών προβλέψεων είναι μεγαλύτερη και η δυνατότητα σωστής πρόγνωσης μικρότερη από ό,τι στις τροπικές περιοχές.
Άρα ένα πολύ ισχυρό Ελ Νινιο είναι ένα σημαντικό κομμάτι του παζλ. Δεν είναι ολόκληρο το παζλ.
Για την Ελλάδα θα παίξει καθοριστικό ρόλο το τι θα συμβεί στον Βόρειο Ατλαντικό. Με απλά λόγια, μας ενδιαφέρει πού θα εγκατασταθούν οι μεγάλες περιοχές υψηλών πιέσεων, από πού θα περνούν τα βαρομετρικά χαμηλά και αν θα ανοίγει ή θα κλείνει ο δρόμος για ψυχρές αέριες μάζες από τη βόρεια και την ανατολική Ευρώπη προς τα Βαλκάνια και την ανατολική Μεσόγειο.
Ένας χειμώνας λοιπόν μπορεί στο τέλος να χαρακτηριστεί θερμότερος από τα κανονικά και ταυτόχρονα να έχει μέσα του μία ή δύο πολύ ισχυρές ψυχρές εισβολές.
Ας υποθέσουμε ότι ο Δεκέμβριος είναι αρκετά ήπιος, ακολουθεί ένα δεκαήμερο με πολύ χαμηλές θερμοκρασίες τον Ιανουάριο και στη συνέχεια επιστρέφουν οι νοτιάδες και οι υψηλότερες θερμοκρασίες. Ο τελικός μέσος όρος του χειμώνα μπορεί να βγει θετικός, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν ζήσαμε πραγματικό χειμώνα.
Το ίδιο ακριβώς ισχύει και για τα χιόνια. Από τα στοιχεία που έχουμε σήμερα δεν μπορεί κανείς σοβαρά να ισχυριστεί ότι ένα πολύ ισχυρό Ελ Νινιο σημαίνει «χειμώνας χωρίς χιόνια στην Ελλάδα». Για να χιονίσει στη χώρα μας χρειάζεται να συμπέσουν συγκεκριμένες συνθήκες, αρκετά ψυχρός αέρας, υγρασία και σωστή θέση των βαρομετρικών συστημάτων. Αυτές οι λεπτομέρειες δεν μπορούν να προβλεφθούν αξιόπιστα μήνες νωρίτερα.
Ένας ακόμη παράγοντας που θα μας απασχολήσει όσο πλησιάζουμε προς τον χειμώνα είναι ο πολικός στρόβιλος.
Παρα το όνομά του, δεν πρόκειται για έναν τεράστιο ανεμοστρόβιλο. Είναι μια πολύ μεγάλη κυκλοφορία ισχυρών ανέμων ψηλά στην ατμόσφαιρα γύρω από την Αρκτική, η οποία βοηθά τον πολύ ψυχρό αέρα να παραμένει περισσότερο συγκεντρωμένος στις πολικές περιοχές.
Όταν ο πολικός στρόβιλος παραμένει ισχυρός, το περισσότερο κρύο συνήθως συγκρατείται βορειότερα. Αν όμως εξασθενήσει ή διαταραχθεί σημαντικά, αυξάνονται οι πιθανότητες τμήματα αυτού του πολύ ψυχρού αέρα να κινηθούν νοτιότερα. Το προς τα πού θα κινηθούν είναι άλλη ιστορία. Μπορεί να κατευθυνθούν προς την Αμερική, προς τη δυτική Ευρώπη, προς την ανατολική Ευρώπη ή, υπό συγκεκριμένες συνθήκες, προς τα Βαλκάνια.
Γι’ αυτο και η εικόνα για την Ελλάδα θα αρχίσει να γίνεται πολύ πιο ενδιαφέρουσα μέσα στον Οκτώβριο και κυρίως τον Νοέμβριο. Τότε θα γνωρίζουμε καλύτερα πού κορυφώνεται το El Νινιο, πώς συμπεριφέρεται ο Ατλαντικός και σε ποια κατάσταση βρίσκεται η κυκλοφορία γύρω από τον Βόρειο Πόλο.
Υπάρχει όμως και μια άλλη πλευρά αυτής της συζήτησης που συχνά μένει έξω από τους μετεωρολογικούς χάρτες.
Αυτή είναι και μια διάσταση που βλέπω πλέον και από τη θέση μου ως Ευρωβουλευτής στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Ο καιρός και το κλίμα δεν σταματούν στους μετεωρολογικούς χάρτες. Συνδέονται άμεσα με την ενέργεια, τη γεωργία, τα αποθέματα νερού, την πολιτική προστασία και τελικά με την καθημερινότητα και το κόστος για τους πολίτες.
Γι’ αυτό η έγκαιρη επιστημονική πληροφορία έχει αξία όχι μόνο για να γνωρίζουμε τι μπορεί να έρθει, αλλά και για να προετοιμαζόμαστε καλύτερα. Ένας ασυνήθιστα ήπιος, υγρός, ξηρός ή ασταθής χειμώνας μπορεί να επηρεάσει την ενεργειακή κατανάλωση, την αγροτική παραγωγή, τη διαχείριση του νερού και την ετοιμότητα απέναντι σε ακραία καιρικά φαινόμενα.
Γιατί η αξία μιας πρόγνωσης δεν βρίσκεται μόνο στο αν τελικά ‘πέσαμε μέσα”. Βρίσκεται και στο αν αξιοποιήσαμε έγκαιρα όσα γνωρίζαμε για να είμαστε καλύτερα προετοιμασμένοι.
Άρθρο του ευρωβουλευτή του ΠΑΣΟΚ, Σάκη Αρναούτογλου.
Δείτε επίσης:Τροπολογία Π. Κουκουλόπουλου για λειτουργία των λιγνιτικών μονάδων εκτός Χρηματιστηρίου Ενέργειας
Παρακολουθήστε καθημερινά την σελίδα μας για την ενημέρωση σας.
