Ποιος αποφασίζει τι είναι σημαντικό για ένα παιδί;
«Δεν με κάλεσε στα γενέθλιά του! Και κάλεσε σχεδόν όλη την τάξη!»
Το παιδί επιστρέφει από το σχολείο στενοχωρημένο. Αφήνει την τσάντα του στο πάτωμα και προσπαθεί να εξηγήσει τι συνέβη. Ο γονιός το ακούει και, θέλοντας να το καθησυχάσει, απαντά: «Έλα τώρα, σιγά το πράγμα! Έχεις τόσους άλλους φίλους. Μην κάνεις έτσι για ένα πάρτι».
Η πρόθεση είναι καλή. Ο γονιός προσπαθεί να βοηθήσει το παιδί να δει το γεγονός στις πραγματικές του διαστάσεις. Μόνο που οι πραγματικές διαστάσεις ενός γεγονότος δεν είναι πάντοτε ίδιες για όλους.
Για έναν ενήλικα, μια πρόσκληση σε γενέθλια μπορεί να μοιάζει ασήμαντη. Για ένα παιδί όμως, η συμμετοχή σε μια παρέα, η αποδοχή από τους συνομηλίκους του και η αίσθηση ότι ανήκει κάπου αποτελούν σημαντικά κομμάτια της καθημερινότητάς του.
Αυτό που εμείς αντιμετωπίζουμε ως μια μικρή απογοήτευση μπορεί εκείνο να το βιώνει ως απόρριψη.
Κάτι παρόμοιο συμβαίνει όταν ένα παιδί στενοχωριέται επειδή έχασε ένα παιχνίδι, επειδή χάλασε ένα αγαπημένο του αντικείμενο ή επειδή ο καλύτερός του φίλος προτίμησε να παίξει με κάποιον άλλον.
Συχνά, προσπαθώντας να το ανακουφίσουμε, σπεύδουμε να του εξηγήσουμε γιατί δεν υπάρχει λόγος να στενοχωριέται. Του υπενθυμίζουμε ότι υπάρχουν σοβαρότερα προβλήματα, ότι σύντομα θα το ξεχάσει ή ότι δεν αξίζει να δίνει τόση σημασία.
Αυτές οι κουβέντες μπορεί να περιέχουν μια αλήθεια. Πράγματι, πολλά από όσα μας στενοχωρούν κάποια στιγμή χάνουν τη σημασία τους. Όμως το παιδί δεν βρίσκεται ακόμη σε εκείνη τη μελλοντική στιγμή. Βρίσκεται στο σήμερα, όπου αυτό που συνέβη το πονάει.
Και όταν ακούει επανειλημμένα ότι υπερβάλλει, μπορεί να αρχίσει να αμφιβάλλει για το αν όσα αισθάνεται είναι αποδεκτά ή αξίζουν την προσοχή των άλλων.
Αυτό δεν σημαίνει ότι χρειάζεται να συμφωνούμε με κάθε αντίδρασή του ή να αντιμετωπίζουμε κάθε δυσκολία σαν μια μεγάλη κρίση.
Μπορούμε να αναγνωρίζουμε τη στενοχώρια του και ταυτόχρονα να το βοηθάμε να αποκτήσει μια πιο ολοκληρωμένη εικόνα της κατάστασης.
«Καταλαβαίνω ότι στενοχωρήθηκες που δεν σε κάλεσε. Ειδικά αφού τον θεωρείς φίλο σου. Θέλεις να μου πεις τι έγινε;»
Μια τέτοια απάντηση αφήνει χώρο στο παιδί να μιλήσει. Μας δίνει επίσης την ευκαιρία να καταλάβουμε τι ακριβώς το έχει πληγώσει, αντί να υποθέτουμε ότι γνωρίζουμε ήδη.
Μπορεί να ανακαλύψουμε ότι το πρόβλημα δεν είναι τόσο το πάρτι όσο ο φόβος ότι δεν το συμπαθούν. Ή ότι η απογοήτευσή του συνδέεται με μια σειρά από προηγούμενες εμπειρίες που εμείς αγνοούσαμε.
Στη συνέχεια μπορούμε να συζητήσουμε μαζί του τι θα μπορούσε να κάνει, πώς να αντιμετωπίσει την κατάσταση ή αν χρειάζεται κάποια βοήθεια.
Η αναγνώριση των συναισθημάτων δεν εμποδίζει τα παιδιά να μάθουν να διαχειρίζονται τις απογοητεύσεις τους. Αντίθετα, μπορεί να τους προσφέρει την ασφάλεια που χρειάζονται για να τις επεξεργαστούν.
Ίσως τελικά ένα σημαντικό μέρος της γονεϊκότητας να είναι η προσπάθεια να θυμόμαστε ότι ο κόσμος των παιδιών έχει τη δική του κλίμακα.
Και ότι, ακόμη κι όταν κάτι μας φαίνεται μικρό, μπορούμε να το αντιμετωπίσουμε με σεβασμό, επειδή για τον άνθρωπο που έχουμε απέναντί μας εκείνη τη στιγμή είναι σημαντικό.
Γράφει ο Ψυχολόγος-Οικογενειακός Σύμβουλος Γιάννης Ξηντάρας
