Το παιδί μας έχει δικαίωμα να μη μας μοιάζει
Ο πατέρας αγαπούσε πάντα το ποδόσφαιρο. Από μικρός έπαιζε στις αλάνες, παρακολουθούσε αγώνες και περίμενε πώς και πώς την ημέρα που θα μπορούσε να μοιραστεί αυτή την αγάπη με τον γιο του. Μόνο που ο γιος του δεν ενδιαφέρεται καθόλου για την μπάλα. Προτιμά να ζωγραφίζει, να διαβάζει και να περνά ώρες κατασκευάζοντας μικρά αντικείμενα.
«Μα πώς γίνεται να μη σου αρέσει καθόλου;» τον ρωτάει συχνά, περισσότερο με απορία παρά με θυμό.
Και πράγματι, κάποιες φορές μάς είναι δύσκολο να καταλάβουμε πώς ένα παιδί που μεγαλώνει δίπλα μας μπορεί να βλέπει τον κόσμο τόσο διαφορετικά.
Ως γονείς, γνωρίζουμε τη ζωή μέσα από τις δικές μας εμπειρίες. Έχουμε αναπτύξει ενδιαφέροντα, προτιμήσεις, τρόπους σκέψης και συνήθειες που μας φαίνονται φυσικοί. Χωρίς να το συνειδητοποιούμε, μπορεί να χρησιμοποιούμε όλα αυτά ως μέτρο για να κατανοήσουμε και τα παιδιά μας.
Έτσι, ένας εξωστρεφής γονιός μπορεί να ανησυχεί επειδή το παιδί του προτιμά να περνά περισσότερο χρόνο μόνο του. Ένας άνθρωπος που αγαπά την οργάνωση μπορεί να δυσκολεύεται με ένα παιδί πιο αυθόρμητο, ενώ κάποιος που έμαθε να διεκδικεί δυναμικά όσα θέλει μπορεί να θεωρεί αδυναμία τη διακριτικότητα του παιδιού του.
Οι διαφορές αυτές δεν αποτελούν απαραίτητα πρόβλημα. Μπορούν όμως να γίνουν πηγή έντασης όταν αρχίζουμε να πιστεύουμε ότι ο δικός μας τρόπος είναι και ο σωστός.
Βέβαια, είναι φυσικό να θέλουμε να μοιραστούμε με τα παιδιά μας όσα αγαπάμε. Να τους γνωρίσουμε τη μουσική που μας συγκινεί, τα μέρη που μας αρέσουν, τις δραστηριότητες που μας προσφέρουν χαρά. Μέσα από αυτές τις εμπειρίες χτίζονται και όμορφες οικογενειακές αναμνήσεις.
Χρειάζεται όμως να υπάρχει χώρος και για την αντίθετη διαδρομή: να μας γνωρίσουν τα παιδιά έναν κόσμο που εμείς δεν έχουμε ανακαλύψει.
Να ακούσουμε τη μουσική που επιλέγουν, να ενδιαφερθούμε για κάτι που εμείς θεωρούμε βαρετό, να προσπαθήσουμε να καταλάβουμε τι τα συναρπάζει, ακόμη κι αν δεν συμμεριζόμαστε τον ενθουσιασμό τους.
Αυτή η στάση αποκτά ιδιαίτερη σημασία όσο τα παιδιά μεγαλώνουν. Στην εφηβεία, για παράδειγμα, η ανάγκη να διαμορφώσουν τη δική τους ταυτότητα γίνεται πιο έντονη. Μπορεί να αμφισβητήσουν τις προτιμήσεις μας, να απορρίψουν συνήθειες της οικογένειας ή να υιοθετήσουν απόψεις που μας ξαφνιάζουν.
Δεν είναι κάθε διαφωνία ένδειξη απομάκρυνσης. Συχνά αποτελεί μέρος της προσπάθειάς τους να ανακαλύψουν ποιοι είναι.
Αυτό δεν σημαίνει ότι οι γονείς παραιτούμαστε από την ευθύνη να καθοδηγούμε, να θέτουμε όρια ή να συζητάμε όσα θεωρούμε σημαντικά. Η αποδοχή της διαφορετικότητας δεν απαιτεί να συμφωνούμε με κάθε επιλογή του παιδιού μας.
Σημαίνει όμως ότι μπορούμε να διακρίνουμε πότε κάτι μας ανησυχεί πραγματικά και πότε απλώς δεν ταιριάζει με τον δικό μας τρόπο ζωής.
Ίσως μια από τις πιο ενδιαφέρουσες εμπειρίες της γονεϊκότητας να είναι ακριβώς αυτή: να ανακαλύπτουμε ότι ο άνθρωπος που μεγαλώνει δίπλα μας δεν αποτελεί συνέχεια της δικής μας προσωπικότητας.
Έχει έναν δικό του τρόπο να σκέφτεται, να αισθάνεται και να συναντά τον κόσμο.
Και όσο περισσότερο του επιτρέπουμε να μας τον δείχνει, τόσο περισσότερες ευκαιρίες έχουμε να γνωρίσουμε πραγματικά το παιδί μας.
Γράφει ο Ψυχολόγος-Οικογενειακός Σύμβουλος Γιάννης Ξηντάρας
