Παρέμβαση Γιώργου Α. Παπανδρέου στην Ολομέλεια της Κοινοβουλευτικής Συνέλευσης του Συμβουλίου της Ευρώπης για την τήρηση των υποχρεώσεων της Ελλάδας ως κράτους-μέλους
Ευθεία αναφορά στις πολύ σοβαρές προκλήσεις που αντιμετωπίζει η δημοκρατία και το κράτος δικαίου στην Ελλάδα έκανε από το Στρασβούργο, ο πρώην Πρωθυπουργός και Βουλευτής Αχαΐας, Γιώργος Α. Παπανδρέου.
Με αφορμή την ψήφιση της έκθεσης παρακολούθησης της τήρησης των υποχρεώσεως της Ελλάδας προς το Συμβούλιο της Ευρώπης, ο Γενικός Εισηγητής για τη Δημοκρατία, επισήμανε τα σοβαρά και αναπάντητα ερωτήματα σε σχέση με τις πολύκροτες υποθέσεις των υποκλοπών, του ΟΠΕΚΕΠΕ και της τραγωδίας των Τεμπών, καθώς και στις απευθείας αναθέσεις και στη συγκέντρωση των μέσων ενημέρωσης.
Όπως υπογράμμισε, το ουσιαστικό μήνυμα της έκθεσης για την Ελλάδα είναι η ανάγκη για ενίσχυση της διαφάνειας και της λογοδοσίας για την αντιμετώπιση της αίσθησης ατιμωρησίας που βασίζεται στην πολιτική εξουσία. «Οι επόμενες εκλογές δεν πρέπει να αφορούν μόνο το ποιος θα κυβερνήσει την Ελλάδα», σημείωσε αλλά «πρέπει να αφορούν κάτι βαθύτερο: Πώς θέλουμε να κυβερνάται η Ελλάδα. Πώς ασκείται η εξουσία. Πώς ελέγχεται».
Αναλυτικά η παρέμβαση του Γ. Παπανδρέου:
Κύριε Πρόεδρε, αγαπητοί συνάδελφοι,
Επιτρέψτε μου να ξεκινήσω με ένα καλό νέο. Η Ελλάδα μόλις νίκησε τη Γερμανία στο ποδόσφαιρο -για πρώτη φορά στην ιστορία μας.
Μακάρι να μπορούσα να είμαι το ίδιο χαρούμενος και για την κατάσταση της χώρας μας.
Ναι, εδώ και περισσότερα από πενήντα χρόνια, η Ελλάδα έχει μια σταθερή δημοκρατία. Ελεύθερες εκλογές. Ειρηνικές εναλλαγές κυβερνήσεων.
Και κατά τη διάρκεια της οικονομικής κρίσης, ο ελληνικός λαός έκανε τεράστιες θυσίες για να σταθεί ξανά η χώρα μας στα πόδια της.
Όμως εκείνη η κρίση μάς δίδαξε κάτι βαθύτερο: δεν ήταν μόνο μια οικονομική κρίση. Ήταν και μια κρίση διακυβέρνησης -μια κρίση που ανέδειξε την έλλειψη χρηστής διακυβέρνησης.
Γιατί δημοκρατία δεν είναι μόνο ποιος κερδίζει την εξουσία.
Δημοκρατία είναι πώς ασκείς την εξουσία. Ποιος σε ελέγχει. Και αν λογοδοτείς όταν την καταχράσαι.
Αυτό, για μένα, είναι το ουσιαστικό μήνυμα αυτής της έκθεσης.
Τέμπη. ΟΠΕΚΕΠΕ. Δύο διαφορετικές υποθέσεις, ένα θεμελιώδες ερώτημα:
Όταν μια έρευνα φτάνει μέχρι τους υπουργούς, φτάνει μέχρι εκεί και η λογοδοσία;
Η ίδια η έκθεση μιλά για μια «αίσθηση ατιμωρησίας που βασίζεται στην πολιτική εξουσία».
Έχουμε ανεξάρτητες αρχές. Αλλά η ανεξαρτησία δεν κρίνεται στα χαρτιά. Δοκιμάζεται όταν οι αρχές αυτές καλούνται να ελέγξουν την ίδια την εξουσία.
Στην υπόθεση Predator, πρόσωπα που συνδέονται με τις ιδιωτικές εταιρείες παρακολούθησης έχουν καταδικαστεί. Όμως τα θεμελιώδη ερωτήματα παραμένουν:
Ποιος το απέκτησε; Ποιος το χρησιμοποίησε; Ποιος γνώριζε; Ποιος λογοδοτεί;
Τα ελεύθερα μέσα ενημέρωσης και μια ισχυρή κοινωνία των πολιτών είναι το οξυγόνο της δημοκρατίας. Κι όμως, αυτή η έκθεση εκφράζει ανησυχίες για τη συγκέντρωση των μέσων ενημέρωσης και για την ανεξαρτησία των δημόσιων μέσων.
Και θα προσέθετα και κάτι ακόμη: δισεκατομμύρια ευρώ σε δημόσιες συμβάσεις έχουν ανατεθεί χωρίς διαγωνισμό. Και αυτό είναι ζήτημα διαφάνειας και λογοδοσίας.
Μπορεί όλα αυτά να μοιάζουν με διαφορετικές υποθέσεις. Δεν είναι.
Αναδεικνύουν την ίδια θεσμική αδυναμία: όταν ο έλεγχος φτάνει σε εκείνους που ασκούν την εξουσία, το σύστημα μπλοκάρει.
Γι’ αυτό αυτή η έκθεση πρέπει να λειτουργήσει ως καμπανάκι αφύπνισης.
Οι επόμενες εκλογές δεν πρέπει να αφορούν μόνο το ποιος θα κυβερνήσει την Ελλάδα.
Πρέπει να αφορούν κάτι βαθύτερο:
Πώς θέλουμε να κυβερνάται η Ελλάδα.
Πώς ασκείται η εξουσία. Πώς ελέγχεται. Πώς εγγυόμαστε τη λογοδοσία, τη δικαιοσύνη, την ισότητα, τη διαφάνεια και το κράτος δικαίου.
Αρχές που, ναι, έρχονται από τους αρχαίους Έλληνες – όπως πολλοί μνημονεύσατε -και φτάνουν μέχρι εμάς σήμερα.
Γιατί, τελικά, αυτό που διακυβεύεται είναι η ίδια η εμπιστοσύνη των πολιτών μας στη δημοκρατία.
