Το δικαίωμα να αλλάζουμε μέσα στη σχέση
«Δεν ήσουν έτσι όταν σε γνώρισα».
Η φράση μπορεί να ειπωθεί με παράπονο, με θυμό ή ακόμη και με μια αίσθηση απογοήτευσης. Συνήθως εμφανίζεται όταν ο ένας σύντροφος αρχίζει να εκφράζει ανάγκες, επιθυμίες ή απόψεις που δεν είχε εκφράσει παλαιότερα.
Μπορεί να θέλει περισσότερο προσωπικό χρόνο, να αλλάξει επαγγελματική κατεύθυνση, να αποκτήσει καινούργια ενδιαφέροντα ή να επανεξετάσει συνήθειες που για χρόνια θεωρούνταν αυτονόητες.
Για τον άνθρωπο που αλλάζει, αυτή η διαδικασία μπορεί να μοιάζει φυσική, σαν μια συνέχεια της προσωπικής του εξέλιξης. Για τον σύντροφό του όμως, η ίδια αλλαγή ενδέχεται να προκαλεί αμηχανία, ανασφάλεια ή ακόμη και φόβο.
Άλλωστε, όταν δημιουργούμε μια σχέση, γνωρίζουμε έναν άνθρωπο σε μια συγκεκριμένη περίοδο της ζωής του. Ερωτευόμαστε τον τρόπο που σκέφτεται, τις συνήθειές του, όσα μας ενώνουν και την εικόνα που έχουμε σχηματίσει για εκείνον.
Με τον καιρό αυτή η εικόνα γίνεται οικεία. Μας προσφέρει μια αίσθηση σταθερότητας, επειδή πιστεύουμε ότι γνωρίζουμε ποιος είναι ο άνθρωπος με τον οποίο μοιραζόμαστε τη ζωή μας.
Μόνο που κανείς μας δεν παραμένει ακριβώς ο ίδιος.
Οι εμπειρίες, οι δυσκολίες, η ηλικία και οι καινούργιες συνθήκες μάς επηρεάζουν. Κάποιες πλευρές μας δυναμώνουν, άλλες υποχωρούν και ορισμένες ανάγκες που παλαιότερα δεν αναγνωρίζαμε αρχίζουν να αποκτούν μεγαλύτερη σημασία.
Ένας άνθρωπος που στα πρώτα χρόνια της σχέσης του απολάμβανε τις συνεχείς κοινωνικές εξόδους μπορεί αργότερα να αναζητά περισσότερη ησυχία. Κάποιος που συνήθιζε να συμφωνεί εύκολα μπορεί, μέσα από την προσωπική του ωρίμανση, να αρχίσει να εκφράζει πιο καθαρά τις διαφωνίες του.
Αυτές οι αλλαγές δεν σημαίνουν απαραίτητα ότι η σχέση έχει χάσει την αξία της. Μπορεί όμως να απαιτούν από τους δύο συντρόφους να ξαναγνωριστούν.
Και αυτό δεν είναι πάντοτε εύκολο.
Μερικές φορές επιμένουμε να βλέπουμε τον άλλον όπως ήταν παλαιότερα, επειδή η καινούργια του στάση μάς αναγκάζει να επανεξετάσουμε και τη δική μας θέση μέσα στη σχέση.
Αν ο σύντροφός μας αρχίσει να διεκδικεί περισσότερο προσωπικό χώρο, μπορεί να το βιώσουμε ως απομάκρυνση. Αν εκφράζει διαφορετικές επιθυμίες, μπορεί να αναρωτηθούμε μήπως δεν του αρκεί πια η κοινή μας ζωή.
Είναι σημαντικό αυτές οι ανησυχίες να μπορούν να συζητηθούν, χωρίς η αλλαγή του ενός να αντιμετωπίζεται αυτομάτως ως απειλή ή ως απόρριψη του άλλου.
Βέβαια, το δικαίωμα στην προσωπική εξέλιξη δεν καταργεί την ευθύνη απέναντι στη σχέση. Μια σημαντική αλλαγή μπορεί πράγματι να επηρεάζει τις κοινές αποφάσεις, τις ισορροπίες ή τα σχέδια δύο ανθρώπων. Ο σύντροφός μας έχει κι εκείνος δικαίωμα να εκφράσει τις δυσκολίες και τις ανάγκες του.
Η πρόκληση βρίσκεται στο να μπορούν και οι δύο να μιλούν για όσα αλλάζουν, χωρίς να απαιτούν από τον άλλον να παραμείνει καθηλωμένος σε μια παλιά εκδοχή του εαυτού του.
Ίσως τελικά μια μακροχρόνια σχέση να περιλαμβάνει περισσότερες από μία γνωριμίες με τον ίδιο άνθρωπο. Καθώς περνούν τα χρόνια, ανακαλύπτουμε πλευρές του που δεν γνωρίζαμε, όπως ανακαλύπτουμε και καινούργιες πλευρές του εαυτού μας.
Και μέσα σε αυτή τη διαρκή μετακίνηση, δύο άνθρωποι μπορούν να αναζητούν ξανά και ξανά τον τρόπο με τον οποίο επιθυμούν να συνεχίσουν να πορεύονται μαζί.
Γράφει ο Ψυχολόγος – Σύμβουλος Γάμου Γιάννης Ξηντάρας
