Πρέπει ο σύντροφός μας να είναι και ο καλύτερός μας φίλος;
«Ο σύντροφός μου είναι και ο καλύτερός μου φίλος.»
Είναι μια φράση που συνήθως ακούγεται όμορφα. Περιγράφει μια σχέση στην οποία δύο άνθρωποι δεν μοιράζονται μόνο τον έρωτα και την κοινή τους ζωή, αλλά γελούν μαζί, εμπιστεύονται ο ένας τον άλλον, συζητούν, περνούν καλά και αισθάνονται ότι έχουν δίπλα τους έναν άνθρωπο στον οποίο μπορούν πραγματικά να στηριχθούν.
Και πράγματι, η φιλία μέσα σε μια συντροφική σχέση μπορεί να είναι ένα από τα πιο γερά της θεμέλια.
Το ερώτημα αρχίζει να γίνεται πιο ενδιαφέρον όταν η φράση αλλάζει λίγο:
«Ο σύντροφός μου πρέπει να είναι ο καλύτερός μου φίλος.»
Γιατί τότε δεν περιγράφουμε πια κάτι που έχει δημιουργηθεί ανάμεσα σε δύο ανθρώπους. Περιγράφουμε μια προσδοκία.
Και οι προσδοκίες που έχουμε σήμερα από μια συντροφική σχέση είναι πολλές.
Θέλουμε ο άνθρωπός μας να είναι ερωτικός σύντροφος, φίλος, συνομιλητής, συνεργάτης στην καθημερινότητα, άνθρωπος εμπιστοσύνης, συνοδοιπόρος στα σχέδιά μας, πηγή συναισθηματικής υποστήριξης. Αν υπάρχουν παιδιά, γίνεται μαζί μας γονιός. Περιμένουμε να μπορούμε να διασκεδάζουμε μαζί του, να ταξιδεύουμε, να μοιραζόμαστε ενδιαφέροντα, να συζητάμε τα προβλήματά μας και να αισθανόμαστε ότι μας καταλαβαίνει βαθύτερα από οποιονδήποτε άλλον.
Είναι πολλά για έναν άνθρωπο.
Ίσως μάλιστα περισσότερα από όσα ζητούσαν παλιότερα οι άνθρωποι από μια σχέση. Οι φιλίες, η ευρύτερη οικογένεια, η γειτονιά και η κοινότητα είχαν συχνά μεγαλύτερο ρόλο στην καθημερινότητα. Σήμερα, καθώς αρκετά από αυτά τα δίκτυα έχουν περιοριστεί, το ζευγάρι καλείται πολλές φορές να καλύψει ένα πολύ μεγαλύτερο κομμάτι της συναισθηματικής και κοινωνικής ζωής μας.
Κάπως έτσι μπορεί να εμφανιστεί η απογοήτευση.
«Γιατί δεν θέλει να μιλάμε με τις ώρες όπως μιλάω με τη φίλη μου;»
«Γιατί δεν ενθουσιάζεται με αυτά που ενθουσιάζομαι εγώ;»
«Γιατί προτιμά κάποιες φορές να βγει με τους φίλους του αντί να κάνουμε κάτι μαζί;»
Μπορεί να αγαπάμε έναν άνθρωπο βαθιά και να μην είναι ο καλύτερος συνομιλητής μας για κάθε θέμα. Μπορεί να έχουμε εξαιρετική συντροφικότητα και εντελώς διαφορετικά ενδιαφέροντα. Υπάρχουν πράγματα που ίσως συζητάμε πολύ πιο εύκολα με έναν παλιό φίλο, έναν αδελφό ή μια φίλη που γνωρίζουμε από τα σχολικά μας χρόνια.
Αυτό δεν αφαιρεί απαραίτητα κάτι από τη σχέση.
Μπορεί, αντίθετα, να την ανακουφίζει.
Όταν έχουμε ανθρώπους γύρω μας με τους οποίους μοιραζόμαστε διαφορετικές πλευρές του εαυτού μας, δεν χρειάζεται ένας μόνο άνθρωπος να ανταποκρίνεται σε κάθε ανάγκη μας. Ένας φίλος μπορεί να καταλαβαίνει καλύτερα τη δουλειά μας, κάποιος άλλος να μοιράζεται ένα ενδιαφέρον που ο σύντροφός μας βρίσκει αδιάφορο, ένας τρίτος να μας γνωρίζει από μια περίοδο της ζωής μας που ο άνθρωπός μας δεν έζησε μαζί μας.
Οι σχέσεις αυτές δεν ανταγωνίζονται υποχρεωτικά το ζευγάρι.
Το εμπλουτίζουν, επειδή εμπλουτίζουν εμάς.
Ένας άνθρωπος που εξακολουθεί να έχει φίλους, ενδιαφέροντα και σχέσεις έξω από το ζευγάρι επιστρέφει σε αυτό έχοντας εμπειρίες, σκέψεις και ιστορίες που δεν γεννήθηκαν όλες μέσα στον κοινό χώρο. Διατηρεί κομμάτια της προσωπικής του ταυτότητας και δεν χρειάζεται να περιμένει από τη σχέση να γίνει ολόκληρος ο κόσμος του.
Φυσικά, υπάρχει και η άλλη πλευρά.
Αν μοιραζόμαστε όλα όσα μας απασχολούν με τρίτους και σχεδόν τίποτα με τον σύντροφό μας, αν οι σημαντικότερες χαρές και δυσκολίες της ζωής μας πηγαίνουν πάντοτε πρώτα κάπου αλλού ή αν έχουμε πάψει να αναζητούμε την παρέα του, τότε ίσως δεν μιλάμε απλώς για μια υγιή ζωή έξω από τη σχέση.
Μπορεί να έχει δημιουργηθεί πραγματική απόσταση.
Το ζήτημα επομένως δεν είναι να αποφασίσουμε ποιος δικαιούται τον τίτλο του «καλύτερου φίλου».
Περισσότερο έχει σημασία αν υπάρχει ανάμεσα στους συντρόφους εκείνη η ποιότητα φιλίας που επιτρέπει στη σχέση να αναπνέει: να μπορούμε να μιλήσουμε, να γελάσουμε, να νιώσουμε ασφάλεια, να ενδιαφερθούμε πραγματικά για τον κόσμο του άλλου και να ξέρουμε ότι στις δύσκολες στιγμές μπορούμε να στραφούμε προς αυτόν.
Δεν χρειάζεται να μας αρέσουν όλα τα ίδια πράγματα για να συμβεί αυτό.
Ούτε να είμαστε οι μόνοι άνθρωποι που χρειάζεται ο ένας τον άλλον.
Μάλιστα, ίσως υπάρχει κάτι πολύ όμορφο στο να ακούμε τον σύντροφό μας να γελά με έναν φίλο του, να τον βλέπουμε να επιστρέφει ενθουσιασμένος από μια δραστηριότητα που δεν μοιραζόμαστε ή να γνωρίζουμε ότι έχει ανθρώπους στους οποίους μπορεί να στηριχθεί εκτός από εμάς.
Γιατί η αγάπη δεν χρειάζεται να σημαίνει αποκλειστικότητα σε κάθε επίπεδο της ζωής.
Μπορούμε να είμαστε εξαιρετικά σημαντικοί ο ένας για τον άλλον χωρίς να χρειάζεται να είμαστε τα πάντα ο ένας για τον άλλον.
Ίσως, τελικά, το πιο ενδιαφέρον ερώτημα δεν είναι αν ο σύντροφός μας είναι και ο καλύτερός μας φίλος.
Είναι αν μέσα στη σχέση μας υπάρχει χώρος και για φιλία – αλλά και αρκετός χώρος ώστε να εξακολουθούν να υπάρχουν γύρω της κι άλλοι άνθρωποι, άλλες σχέσεις, άλλες πλευρές της ζωής μας.
Γιατί μια σχέση μπορεί να είναι ο πιο σημαντικός τόπος στον οποίο επιστρέφουμε, χωρίς να χρειάζεται να είναι ο μοναδικός τόπος στον οποίο ζούμε.
Γράφει ο Ψυχολόγος – Σύμβουλος Γάμου Γιάννης Ξηντάρας
