Όταν η θλίψη δεν περνά… γιατί αξίζει να ζητήσεις βοήθεια;
Όλοι οι άνθρωποι περνάμε περιόδους που νιώθουμε θλίψη. Είναι μια φυσιολογική αντίδραση στις δυσκολίες της ζωής, στις απώλειες, στις απογοητεύσεις, στις αλλαγές που δεν επιλέξαμε. Συνήθως, όμως, όσο περνά ο χρόνος βρίσκουμε σιγά σιγά τον τρόπο να ξανασταθούμε στα πόδια μας.
Υπάρχουν φορές, όμως, που αυτό δεν συμβαίνει. Η θλίψη γίνεται πιο βαριά, πιο επίμονη. Το πρωινό ξύπνημα μοιάζει όλο και πιο δύσκολο, η χαρά χάνεται ακόμη και από πράγματα που κάποτε μας ευχαριστούσαν, οι δυνάμεις μας λιγοστεύουν και η ζωή αρχίζει να μοιάζει σαν να έχει χάσει το χρώμα της.
Τότε ίσως δεν μιλάμε πια μόνο για μια δύσκολη περίοδο… Ίσως μιλάμε για κατάθλιψη. Και κάπου εκεί γεννιέται ένα δεύτερο πρόβλημα. Πολλοί άνθρωποι δυσκολεύονται να ζητήσουν βοήθεια. Άλλοι πιστεύουν ότι «θα περάσει μόνο του». Άλλοι αισθάνονται ότι πρέπει να είναι πιο δυνατοί. Κάποιοι φοβούνται μήπως οι άλλοι τους θεωρήσουν αδύναμους ή «προβληματικούς». Υπάρχουν ακόμη άνθρωποι που νιώθουν πως, αφού δεν τους λείπει κάτι σημαντικό στη ζωή τους, δεν έχουν δικαίωμα να αισθάνονται έτσι.
Όλες αυτές οι σκέψεις είναι πολύ συνηθισμένες… και πολλές φορές είναι μέρος της ίδιας της κατάθλιψης! Η κατάθλιψη δεν είναι έλλειψη θέλησης. Δεν είναι τεμπελιά, δεν είναι αχαριστία,δεν σημαίνει ότι κάποιος δεν προσπαθεί αρκετά. Είναι μια κατάσταση που επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο σκεφτόμαστε, αισθανόμαστε και βιώνουμε τον εαυτό μας και τον κόσμο γύρω μας.
Γι’ αυτό και η αντιμετώπισή της δεν είναι θέμα χαρακτήρα ή δύναμης: είναι θέμα φροντίδας. Και εδώ ακριβώς μπορεί να βοηθήσει η ψυχοθεραπεία. Πολλοί πιστεύουν ότι ο ψυχολόγος θα τους δώσει έτοιμες συμβουλές ή θα τους πει τι πρέπει να κάνουν για να νιώσουν καλύτερα. Η πραγματικότητα είναι πολύ διαφορετική.
Η ψυχοθεραπεία είναι ένας χώρος όπου ο άνθρωπος μπορεί να μιλήσει χωρίς να φοβάται ότι θα κριθεί. Να βάλει σε λόγια αυτό που μέχρι τώρα κουβαλούσε μόνος του. Να κατανοήσει τι συμβαίνει μέσα του και να αναγνωρίσει τις βαθύτερες αιτίες που συντηρούν τον πόνο του. Γιατί πολλές φορές η κατάθλιψη δεν εμφανίζεται ξαφνικά. Έρχεται ύστερα από χρόνια πίεσης, απωλειών, ανεκπλήρωτων αναγκών, δύσκολων σχέσεων ή συναισθημάτων που έμειναν για πολύ καιρό χωρίς χώρο να εκφραστούν.
Η ψυχοθεραπεία δεν σβήνει μαγικά όλα αυτά. Βοηθά όμως τον άνθρωπο να τα κατανοήσει, να τα επεξεργαστεί και, σιγά σιγά, να πάψει να οργανώνει ολόκληρη τη ζωή του γύρω από τον πόνο. Κάποιες φορές, μάλιστα, η συνεργασία με έναν ψυχίατρο και η φαρμακευτική αγωγή μπορεί να είναι εξίσου σημαντική, ιδιαίτερα όταν τα συμπτώματα είναι έντονα. Η ψυχοθεραπεία και η φαρμακευτική θεραπεία δεν ανταγωνίζονται μεταξύ τους. Συχνά συνεργάζονται και συμπληρώνουν η μία την άλλη, προσφέροντας στον άνθρωπο την υποστήριξη που πραγματικά χρειάζεται.
Το σημαντικότερο, όμως, είναι να μη μείνει κανείς μόνος. Η κατάθλιψη έχει την παράξενη ιδιότητα να πείθει τον άνθρωπο ότι δεν υπάρχει διέξοδος, ότι τίποτα δεν πρόκειται να αλλάξει και ότι κανείς δεν μπορεί να τον καταλάβει. Κι όμως, αυτό δεν είναι η πραγματικότητα. Είναι ο τρόπος με τον οποίο η ίδια η κατάθλιψη μάς κάνει να βλέπουμε την πραγματικότητα. Ίσως, λοιπόν, το πιο γενναίο βήμα να μην είναι να συνεχίσουμε να παλεύουμε μόνοι μας. Ίσως να είναι να πούμε: «Δυσκολεύομαι. Χρειάζομαι βοήθεια.»
Όχι γιατί είμαστε αδύναμοι, άλλά γιατί αναγνωρίζουμε ότι η ψυχική υγεία αξίζει την ίδια φροντίδα που θα δίναμε και σε οποιοδήποτε άλλο κομμάτι του εαυτού μας. Γιατί, τελικά, η μεγαλύτερη πράξη δύναμης δεν είναι να αντέχουμε σιωπηλά, είναι να επιτρέψουμε σε κάποιον να περπατήσει μαζί μας, μέχρι να μπορέσουμε να ξαναβρούμε τον δρόμο προς τη ζωή…
Γράφει ο Ψυχολόγος-Ψυχοθεραπευτής Γιάννης Ξηντάρας
