Μύθοι & αλήθειες για τη λιγνιτική μονάδα Πτολεμαΐδα 5
Σύμφωνα με δημοσιεύματα, απαντώντας στη Βουλή για τη λιγνιτική μονάδα Πτολεμαΐδα 5 ο (μη αιρετός) Υφυπουργός Ενέργειας κ.Τσάφος ισχυρίστηκε ότι «η μονάδα δεν είναι οικονομικά ανταγωνιστική» και ότι η ποιότητα του Ελληνικού λιγνίτη είναι «χαμηλή». Ο μύθος για την ποιότητα του Ελληνικού λιγνίτη επανέρχεται κατά καιρούς, για να κουκουλώσει την ΠΟΛΙΤΙΚΗ απόφαση/σκάνδαλο, για αντικατάσταση του 100% ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ λιγνίτη με το 100% ΕΙΣΑΓΟΜΕΝΟ φυσικό αέριο (βλ. Πρακτικά Βουλής, Συνεδρίαση Η’, 14/10/2010, Υφυπουργός Ιω. Μανιάτης). Η ποιότητα του λιγνίτη σε τίποτα δεν εμπόδισε να τροφοδοτήσει τη χώρα με φθηνό ηλεκτρισμό για δυο γενιές Ελλήνων και τον μύθο αυτό τον έχουμε αντικρούσει ήδη το 2014 (βλ. https://ck-energy.blogspot.com/2023/09/2014_6.html).
«Μόνο για να καλύψει τις εκπομπές CO2 η Πτολεμαΐδα 5 χρειάζεται €85» φέρεται να είπε ο Υφυπουργός (εννοεί επιβάρυνση σε κάθε μεγαβατώρα). Αλλά ΔΕΝ είπε ότι η κυβέρνηση το 2014 απέφυγε να ζητήσει δωρεάν δικαιώματα CO2, όπως έκαναν πολλές χώρες της ΕΕ. Και ούτε είπε ότι οι πολιτικοί ΧΕΙΡΑΓΩΓΗΣΑΝ ΑΓΡΙΑ την τιμή του δικαιώματος εκπομπής CO2 από το 2018 και μετά. Υποτίθεται ότι το Ευρωπαϊκό Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών «Αερίων του Θερμοκηπίου» δημιουργήθηκε για να οδηγήσει εκτός αγοράς παλιές, ρυπογόνες και αντιοικονομικές μονάδες. Στην πράξη ωστόσο το σχετικό Χρηματιστήριο αποτέλεσε έναν ακόμα ναό χρηματοοικονομικής κερδοσκοπίας, που έκανε πανάκριβο τον ηλεκτρισμό για την οικονομία και ανάγκασε πάρα πολλές βιομηχανίες να μεταναστεύσουν σε Άπω Ανατολή ή ΗΠΑ. Τελευταίο κατόρθωμα των πολιτικών είναι η απόφαση της Φολκσβάγκεν να περικόψει πάνω από 35 χιλ. θέσεις εργασίας στη Γερμανία μέχρι το 2030 και να μεταφέρει το σύνολο της παραγωγής του Γκολφ στο Μεξικό, λόγω ενεργειακού κόστους.
Η μετανάστευση των βιομηχανιών άφησε πίσω της παντού ανεργία και οικονομική ανέχεια, ακριβώς όπως αυτή που επέβαλε στη Δυτική Μακεδονία η αψυχολόγητα βιαστική απολιγνιτοποίηση. Είναι ακριβώς η ΕΣΦΑΛΜΕΝΗ πολιτική που δημιουργεί ανεργία και οικονομική ανέχεια κι αυτή με τη σειρά της τροφοδότησε την άνοδο εθνικιστικών κομμάτων στη ΕΕ. Η αποτυχία της Δημοκρατίας της Βαϊμάρης στο Μεσοπόλεμο και η οικονομική ανέχεια έφεραν στην εξουσία το Χίτλερ, με τα γνωστά επακόλουθα. Η αποτυχία της πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης να διατηρήσει τη βιομηχανία στην Ευρώπη ήδη δεν γίνεται αποδεκτή απ’ τους λαούς της, που παντού φωνάζουν: δεν είναι στραβός ο γιαλός, η ΕΕ αρμενίζει στραβά!
Χρειαζόμαστε ακόμα το λιγνίτη, σε ένα μείγμα ηλεκτροπαραγωγής ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΑ ΟΥΔΕΤΕΡΟ και όχι ΠΟΛΙΤΙΚΑ ΠΡΟΚΑΤΕΙΛΗΜΜΕΝΟ, με συμμετοχή ΌΛΩΝ των ΕΓΧΩΡΙΩΝ πηγών, ανάλογα με το τι μπορεί να δώσει κάθε τεχνολογία. Από το 2021 είχα επισημάνει, σε σχετική διαβούλευση της Ρυθμιστικής Αρχής Ενέργειας, πως το πρόβλημα ακριβού ηλεκτρισμού ξεκινά από το πολύ στενό ενεργειακό μείγμα, με μόνη αξιόπιστη πηγή το 100% ΕΙΣΑΓΟΜΕΝΟ φυσικό αέριο. Όμως εδώ και 5 χρόνια βλέπουμε διαρκείς αναταραχές στις τιμές του φυσικού αερίου, που μας κοστίζουν δεκάδες δισεκατομμύρια. Την ίδια στιγμή η τιμή του φυσικού αερίου στις ΗΠΑ παραμένει πολύ πιο χαμηλά από την τιμή στην ΕΕ, υπονομεύοντας την ανταγωνιστικότητα της Ευρωπαϊκής οικονομίας.
Πρόσφατα η Ιταλίδα πρωθυπουργός πρότεινε να επιδοτήσει τις εκπομπές CO2 των τεσσάρων τελευταίων εργοστασίων ηλεκτροπαραγωγής με λιθάνθρακα της Ιταλίας, προκειμένου να μειώσει το ενεργειακό κόστος της βιομηχανίας της, μεταφέροντας και την απόσυρσή τους από το 2026 στο 2038. Η Ιταλία δεν έχει λιθάνθρακα, τον εισάγει και θέλει να τον επιδοτήσει. Επίσης, οι τοπικές κυβερνήσεις των κρατιδίων Βρανδεμβούργου & Σαξονίας στη Γερμανία βρίσκονται σε συζητήσεις με τον τοπικό λιγνιτοπαραγωγό, για την αντιμετώπιση του κόστους δικαιωμάτων εκπομπών CO2. Στην Ελλάδα, που έχουμε την ευλογία να έχουμε λιγνιτικά εργοστάσια, ο πρωθυπουργός άνοιξε συζήτηση για …πυρηνικά. Κι όμως, μόλις τον Οκτώβριο 2025 ο ίδιος έγραψε στους Φαϊνάνσιαλ Τάιμς: «Αν χρειαστεί να αποδεχθούμε ορισμένες εκπομπές για λίγο ακόμη, προκειμένου να σώσουμε τις βιομηχανίες μας ή να διατηρήσουμε την κοινωνική συνοχή, έτσι πρέπει να γίνει. Οφείλουμε να έχουμε αυτές τις συζητήσεις με ειλικρίνεια. Δεν μπορούμε να ξεκινάμε από την κλιματική ουδετερότητα και να ελπίζουμε ότι όλα τα υπόλοιπα θα τακτοποιηθούν από μόνα τους.»
Η Πτολεμαΐδα 5 κατασκευάστηκε με τρόπο που μπορεί να προστεθεί σύστημα συλλογής του CO2. Υπάρχει μάλιστα πρωτοποριακή ΕΛΛΗΝΙΚΗ τεχνολογία εξουδετέρωσης του CO2, που αναπτύχθηκε από το 2023 κυρίως για τις ανάγκες της ναυτιλίας. Αλλά, αντί οι πολιτικοί ν’ αφήσουν την τεχνολογία και την αγορά να μειώσουν τις εκπομπές CO2, κάνουν οι ίδιοι διαρκείς ΑΠΟΤΥΧΗΜΕΝΕΣ παρεμβάσεις στην αγορά.
Τέλος, δεν μας εξήγησε ο Υφυπουργός πώς γίνεται να καίγεται ο ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ λιγνίτης στις μονάδες των Σκοπιανών στα Μπίτολα και να εισάγουμε από εκεί ηλεκτρισμό, αλλά να παραμένει πεισματικά κλειστός ο πολύ λιγότερο ρυπογόνος απ’ τις Σκοπιανές μονάδες ΑΗΣ Μελίτης.
Η Πτολεμαΐδα 5, ο ΑΗΣ Μελίτης, ο Άγιος Δημήτριος 5 είναι υποδομές στρατηγικής σημασίας για τη χώρα και οι δυο πρώτες δεν έχουν κάνει καν απόσβεση. Δουλειά της κυβέρνησης είναι να σεβαστεί το δημόσιο χρήμα και βρει τρόπο να τις αξιοποιήσει, όχι να εκθέτει τη χώρα σε ενεργειακές περιπέτειες. Διατηρώντας και την κοινωνική συνοχή, που την έχει διαταράξει άγρια στη Δυτική Μακεδονία, οδηγώντας τους νέους σε μετανάστευση και την περιοχή σε γήρανση και μείωση του πληθυσμού.
Χρήστος Ι. Π. Κολοβός
ck-energy.blogspot.com
www.youtube.com/@DrChristosJ.P.Kolovos
Ανεξάρτητος Ενεργειακός Σύμβουλος
Δρ Μηχανικός Μεταλλείων – Μεταλλουργός Μηχανικός ΕΜΠ
τ. Διευθυντής Μεταλλευτικών Μελετών & Έργων ΔΕΗ ΑΕ/Λιγνιτικό Κέντρο Δυτικής Μακεδονίας
