Ιστορική δικαστική νίκη ακυρώνει εξορύξεις αερίου και πετρελαίου στη Νορβηγία
Η Μείζων Σύνθεση του Ανώτατου Δικαστηρίου της Νορβηγίας ακύρωσε τις άδειες για τρία κοιτάσματα πετρελαίου και αερίου στη Βόρεια Θάλασσα, κρίνοντας ότι η κυβέρνηση παρέλειψε να συνυπολογίσει τις κλιματικές επιπτώσεις από την καύση των εξορυσσόμενων ορυκτών καυσίμων. Η απόφαση αποτελεί σοβαρό πλήγμα για το νορβηγικό κράτος και τους ενεργειακούς κολοσσούς Equinor και Aker BP, οι οποίοι ανέλαβαν την εκμετάλλευση των κοιτασμάτων Breidablikk, Yggdrasil και Tyrving.
Η Haldis Tjeldflaat Helle, επικεφαλής του νορβηγικού γραφείου της Greenpeace, δήλωσε: “Αυτή η ιστορική απόφαση αλλάζει οριστικά τη νορβηγική πετρελαϊκή πολιτική και δημιουργεί ένα προηγούμενο που ο κόσμος δεν μπορεί να αγνοήσει. Η Νορβηγία δεν μπορεί πλέον να εθελοτυφλεί μπροστά στην παγκόσμια καταστροφή που προκαλείται όταν το πετρέλαιο και το ορυκτό της αέριο καίγονται στο εξωτερικό. Οι νορβηγικές αρχές υποχρεούνται πλέον να λαμβάνουν υπόψη την τεράστια κλιματική ζημιά που προκαλούν το νορβηγικό πετρέλαιο και αέριο. Πρόκειται για μια ιστορική νίκη για την παγκόσμια κλιματική δικαιοσύνη”.
Επικυρώνοντας τις αποφάσεις κατώτερων δικαστηρίων, το Ανώτατο Δικαστήριο έκρινε ότι οι περιβαλλοντικές μελέτες οφείλουν να αξιολογούν τις εκπομπές Πεδίου 3 (Scope 3), δηλαδή τον άνθρακα που εκλύεται οπουδήποτε κι αν πραγματοποιείται η καύση. Η νίκη αυτή αποτελεί την κορύφωση ενός πολυετούς αγώνα για την Greenpeace Nordic και τη νορβηγική οργάνωση Young Friends of the Earth (Natur og Ungdom).
Η υπόθεση ξεκίνησε με πρωτοβουλία της Greenpeace Nordic και της νορβηγικής οργάνωσης Young Friends of the Earth, οι οποίες προσέβαλαν επιτυχώς τις άδειες για τα κοιτάσματα Yggdrasil, Breidablikk και Tyrving της Βόρειας Θάλασσας το 2024. Η νορβηγική κυβέρνηση άσκησε έφεση κατά της απόφασης αυτής στο Εφετείο του Borgarting και, στη συνέχεια, προσέφυγε στο Ανώτατο Δικαστήριο της Νορβηγίας.
Κεντρικό ζήτημα της υπόθεσης είναι ότι οι κλιματικές επιπτώσεις από την καύση του πετρελαίου και του αερίου που παράγονται από νέα έργα δεν αξιολογήθηκαν πριν από την έγκριση των έργων αυτών. Δικαστήρια, συμπεριλαμβανομένου του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ζώνης Ελεύθερων Συναλλαγών (ΕΖΕΣ), επιβεβαίωσαν ότι οι αξιολογήσεις αυτές είναι υποχρεωτικές. Καθώς το Δικαστήριο της ΕΖΕΣ ερμηνεύει το δίκαιο της ΕΕ, η απαίτηση αυτή ισχύει σε ολόκληρο τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο και όχι μόνο στη Νορβηγία.
Τον Οκτώβριο του 2025, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου επιβεβαίωσε ότι το Άρθρο 8 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου υποχρεώνει τα κράτη να αξιολογούν τις κλιματικές επιπτώσεις των εκπομπών από την καύση ορυκτών καυσίμων, συμπεριλαμβανομένων των εκπομπών που παράγονται εκτός των συνόρων τους, πριν από την έγκριση σχετικών έργων. Η υποχρέωση αυτή ισχύει για όλα τα κράτη-μέλη του Συμβουλίου της Ευρώπης, προσδίδοντας στην απόφαση ευρύτατες προεκτάσεις για τις εγκρίσεις έργων ορυκτών καυσίμων σε ολόκληρη την Ευρώπη.
Η Sigrid Hoddevik Losnegård, επικεφαλής της Natur og Ungdom, δήλωσε: “Πρόκειται για μια τεράστια νίκη για τα σημερινά παιδιά, που μεγαλώνουν σε έναν κόσμο που έχει αλλάξει ριζικά εξαιτίας της κλιματικής αλλαγής. Οι νέοι έσυραν το κράτος στα δικαστήρια και κερδίσαμε. Αυτό αποδεικνύει ότι ο αγώνας μας για κλιματική δικαιοσύνη έχει πραγματική δύναμη. Πλέον, είναι στο χέρι των πολιτικών να δράσουν”.
Η σημασία της απόφασης για την Ελλάδα
Όπως δήλωσε η Αλεξάνδρα Γκαράνη, υπεύθυνη της εκστρατείας για το κλίμα και την ενέργεια στο ελληνικό γραφείο της Greenpeace, “η ιστορική αυτή απόφαση αφορά άμεσα και την Ελλάδα, η οποία, όπως και η Νορβηγία, ανήκει στον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο, δεσμεύεται από την ευρωπαϊκή νομοθεσία για την εκτίμηση περιβαλλοντικών επιπτώσεων και είναι συμβαλλόμενο μέρος στην Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου. Κι όμως, την ώρα που διαμορφώνεται ένα τόσο σημαντικό νομικό προηγούμενο κατά των νέων εξορύξεων ορυκτών καυσίμων, η ελληνική κυβέρνηση προχωρά ακάθεκτη σε πραγματοποίηση σεισμικών ερευνών έως το τέλος του 2026 και ερευνητικής γεώτρησης στο Ιόνιο την άνοιξη του 2027.”
Η ελληνική κυβέρνηση οφείλει να ξεκαθαρίσει πώς σκοπεύει να διασφαλίσει ότι, πριν από οποιαδήποτε έγκριση εξόρυξης, θα έχουν αξιολογηθεί πλήρως οι κλιματικές επιπτώσεις, συμπεριλαμβανομένων των εκπομπών από την καύση των ορυκτών καυσίμων, όπου κι αν αυτή πραγματοποιηθεί.
Η Greenpeace καλεί την ελληνική κυβέρνηση:
- Να εγκαταλείψει τα σχέδια για νέες έρευνες και εξορύξεις ορυκτών καυσίμων στο Ιόνιο και στην Κρήτη, προστατεύοντας το θαλάσσιο περιβάλλον και αποτρέποντας νέες επενδύσεις που παρατείνουν την εξάρτηση από το πετρέλαιο και το ορυκτό αέριο.
- Να επιταχύνει τη δίκαιη απεξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα, με σαφές σχέδιο συμβατό με τον στόχο περιορισμού της υπερθέρμανσης του πλανήτη στον 1,5°C, επενδύσεις στην εξοικονόμηση ενέργειας, στις ανανεώσιμες πηγές με σωστή χωροθέτηση και σεβασμό στη βιοποικιλότητα, στην αποθήκευση ενέργειας και στα ηλεκτρικά δίκτυα, δίνοντας προτεραιότητα στην αυτοπαραγωγή και στις ενεργειακές κοινότητες.

























