“Αυτοεκτίμηση και Αυτοπεποίθηση” από την Ευτέρπη Παπαγεωργίου, MSc, PGDip Ψυχολόγος-Παιγνιοθεραπεύτρια, Σύμβουλος Γονέων.
Ένα αίτημα με το οποίο έρχονται συχνά οι γονείς, ειδικά στην αρχή της σχολικής χρονιάς είναι η αύξηση της αυτοπεποίθησης του παιδιού. Πολλές φορές ωστόσο μπερδεύουμε την έννοια της αυτοεκτίμησης και της αυτοπεποίθησης και ξεχνούμε να ζητήσουμε συμβουλές και βοήθεια για το πως να ενισχύουμε το δυναμικό του παιδιού και εκτός των ωρών της θεραπείας.
Είναι σημαντικό αρχικά να ορίσουμε και να ξεκαθαρίσουμε την διαφορά μεταξύ αυτοεκτίμησης και αυτοπεποίθησης. Πολύ συνοπτικά, αυτοεκτίμηση σημαίνει γνωρίζω τον εαυτό μου και τι μου αξίζει, ενώ αυτοπεποίθηση σημαίνει ξέρω τα όρια μου, μέχρι που μπορώ να φτάσω και τι μπορώ να κάνω για να πετύχω.
Η Αυτοεκτίμηση αφορά την γενική αίσθηση που έχει το άτομο, όσον αφορά την αξία του και κατά πόσο εκτιμά, εγκρίνει ή του αρέσει ο εαυτός του. Διάφοροι παράγοντες που μπορεί να επηρεάσουν την αυτοεκτίμηση περιλαμβάνουν: την προσωπικότητα, τις εμπειρίες ζωής, την υγεία, αλλά και την οικογένεια μεταξύ άλλων. Για τον λόγω αυτό είναι κατανοητό πως η αυτοεκτίμηση διαμορφώνεται πολύ νωρίς στην παιδική ηλικία και για αυτό είναι πολύ σημαντικό να μην την φθείρουμε άθελά μας ως γονείς, αλλά να την βελτιώνουμε με κάθε ευκαιρία. Η αυτοεκτίμηση αποτελεί τα θεμέλια πάνω στα οποία θα χτιστεί αργότερα η αυτοπεποίθηση και επηρεάζει την διαδικασία λήψης αποφάσεων, τις σχέσεις αλλά και την ψυχική υγεία καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής του ατόμου. Τα άτομα που παρουσιάζουν υψηλή αυτοεκτίμηση συνήθως έχουν ξεκάθαρη εικόνα των ικανοτήτων τους, διατηρούν υγιείς σχέσεις με τους άλλους (η οποία προκύπτει ως αποτέλεσμα της υγιούς σχέσης τους με τον εαυτό τους), έχουν ρεαλιστικές και κατάλληλες προσδοκίες για τον εαυτό τους και κατανοούν ανά πάσα στιγμή τα συναισθήματα τους και εκφράζουν τις ανάγκες τους.
Με τον όρο αυτοπεποίθηση όπως προαναφέραμε περιγράφουμε την πίστη ότι μπορούμε να πετύχουμε στους διάφορους τομείς της ζωής μας και μπορούμε να έχουμε αυτά που ονειρευόμαστε. Η αυτοπεποίθηση συνήθως έρχεται αργότερα στην ζωή και χτίζεται πάνω στην αυτοεκτίμηση, διότι ‘‘αν δεν ξέρω ποιος είμαι δεν ξέρω και που μπορώ να φτάσω’’. Η αυτοπεποίθηση κρίνεται αποφασιστικός παράγοντας για την επιτυχία και πολλοί άνθρωποι που αναφέρουν ότι είναι πλήρεις και χαρούμενοι σε διάφορους τομείς της ζωής τους συνήθως παρουσιάζουν και υψηλή αυτοπεποίθηση. Η αυτοπεποίθηση είναι κάτι που καλλιεργείται με τα χρόνια και την εξάσκηση, ή την τριβή με ένα συγκεκριμένο αντικείμενο πχ στον εργασιακό μας χώρο. Ωστόσο, εάν βασιζόμαστε σε εξωτερικούς παράγοντες για την επιβεβαίωση και αύξηση της αυτοπεποίθησης μας, η επιτυχίες μας συνήθως θα είναι βραχυπρόθεσμες και θα εξαρτόμαστε συνεχώς από τους άλλους για επιβεβαίωση, αντί για τον ίδιο μας τον εαυτό. Αυτό στην ψυχολογία ονομάζεται external locus of control ή εξωτερική πηγή ελέγχου. Ενώ είναι πιο ιδανικό με ασκήσεις και εργαλεία που μπορεί να παρέχει ένας ειδικός να καλλιεργήσουμε από νωρίς το internal locus of control, ή την εσωτερική πηγή ελέγχου, έτσι ώστε το παιδί μας να πιστεύει στον εαυτό του ανεξαρτήτως του τι θα πει ο κοινωνικός περίγυρος.
Τι μπορεί να κάνει ένας γονέας για να ενισχύσει την αυτοπεποίθηση του παιδιού του;
Πολλές φορές μπορεί να πέσουμε στο τρυπάκι να θεωρήσουμε ότι με το να καλλιεργήσουμε την αυτοεκτίμηση του παιδιού θα δημιουργήσουμε ένα «ψώνιο». Στην πραγματικότητα όμως με το να εστιάζουμε την προσοχή του παιδιού στις δικές του απόψεις και κρίσεις δημιουργούμε έναν ισχυρό και αυτόνομο ενήλικα που δεν επηρεάζεται εύκολα από τους φίλους ή τους συντρόφους του. Ένα απλό παράδειγμα που εφαρμόζω σχεδόν καθημερινά στο σχολείο και το θεραπευτήριο μου είναι όταν τα παιδιά ρωτάνε «Σου αρέσει η ζωγραφιά μου;» τους απαντώ «Εσένα σου αρέσει; Αυτό έχει σημασία!», γιατί όντως αυτό έχει σημασία, με το να επιβραβεύσουμε το αποτέλεσμα και όχι την προσπάθεια του παιδιού του μαθαίνουμε πως η γνώμη του γονέα, του δασκάλου, του φίλου κλπ είναι αυτή που έχει πιο πολλή σημασία και καθορίζει το ποιος είναι και όχι η δική του.
Υπάρχουν πολλοί τρόποι να μάθουμε να επιβραβεύουμε και να επαινούμε σωστά τα παιδιά έτσι ώστε να ενισχύουμε την αυτοεκτίμηση τους, με αποτέλεσμα η καλή συμπεριφορά τους να μην εξαρτάται από το ”βραβείο” ή το ”δώρο” που θα λάβουν στο τέλος, αλλά να αντιλαμβάνονται και να επιλέγουν θετικές συμπεριφορές και συνήθειες μόνα τους.
Ιδανικά, ένας γονέας (ΕΣΥ;) αποφασίζει ότι θα κάνει τη δύσκολη δουλειά που χρειάζεται για να βελτιώσει αυτό το σπουδαίο κεφάλαιο στη ζωή του παιδιού του. Με συνειδητότητα λοιπόν και συνδυάζοντας βιβλία, δεξιότητες και εργαλεία μπορούμε να δουλέψουμε με τον εαυτό μας, για να γίνουμε οι συναισθηματικά ώριμοι γονείς που είχαμε ανάγκη, και που χρειάζονται τα παιδιά μας, έτσι ώστε να μπορούμε να αντιμετωπίσουμε κάθε δυσκολία.
Για να δουλέψουμε με τα παιδιά μας, πρέπει πρώτα να αναγνωρίσουμε το παιδί μέσα μας και να του δώσουμε σημασία, αγάπη και φροντίδα. Συγκεντρωνόμαστε στο παιδί, αλλά συγκεντρωνόμαστε ακόμα πιο πολύ σε εμάς. Δουλεύουμε τα εργαλεία μας και αναπτύσσουμε τις γνώσεις μας επάνω στη δεξιότητα της γονεϊκότητας με τη βοήθεια των ειδικών, για να μπορούμε να μεγαλώσουμε το παιδί μας όπως έχουμε ονειρευτεί.
